Fatos Lubonja o Spaçu, miejscu pamięci komunistycznych zbrodni, popadającym w ruinę za sprawą tych, którzy do dzisiaj boją się spojrzeć w oczy prawdzie:

„Pojechałem tam i zobaczyłem ruiny tego, co niezatarte trwa w mojej pamięci. W tym gruzowisku moją uwagę przykuły obiekty, które przywodziły na myśl przeszłość i zdawały się ponownie zapełniać obóz więźniami, ich życiem i historiami. Zacząłem zbierać przedmioty, które najbardziej mnie poruszają i które mogłem zabrać ze sobą w plecaku, albo nieść w rękach. […] Czy jest coś bardziej absurdalnego niż unicestwienie cudu życia, życia własnego i innych? Przechowuję i dbam o te pozornie zwyczajne przedmioty, próbując powstrzymać ich zagładę i zapomnienie. […] Właśnie w tych warunkach, które na pierwszy rzut oka nie dawały powodów do życia, bardziej niż gdziekolwiek indziej poczułem miłość do życia i do ludzi.”

Dorota Horodyska, autorka przekładu: „Fatos Lubonja, który w Spaçu przez lata walczył każdego dnia o przetrwanie, od lat walczy o przetrwanie Spaça. Paradoks, którego nie ogarnia wyobraźnia politykierów. Do tego potrzeba historii nieuwikłanej politycznie, mądrości oraz empatii”.

tłumaczenie: Dorota Horodyska